hoctienganh
28-02-2020, 03:01 PM
Phát âm là vấn đề cần thiết khi học tiếng Việt vì nếu nói không chuẩn ngữ pháp người Việt có thể hiểu ý bạn muốn nói, nhưng nếu nói không đúng một từ thì người Việt không thể biết được ý của bạn. Mặc dù vậy, phát âm lại là chuyện khó nhằn nhất cho hầu hết người nước ngoài khi dạy tiếng Việt cho người nước ngoài (http://today.edu.vn/day-tieng-viet-cho-nguoi-nuoc-ngoai.html).
Các âm trong tiếng Việt được cấu thành khá phức tạp từ: Phụ âm, nguyên âm, và thanh điệu. Vậy, làm sao để phát âm tiếng Việt chuẩn? Bài viết xin chia sẻ cho các bạn một số bí quyết sau đây:
Đầu tiên, bạn cần hiểu được rằng tiếng Việt được cấu tạo từ các đơn âm nên việc học phát âm sẽ theo thứ tự từ phát âm âm tiết đến phát âm chuỗi âm tiết, từ phát âm chuỗi âm tiết đến phát âm câu với ngữ điệu tự nhiên.
Phát âm mỗi âm tiết
Điều quan trọng khi học phát âm mỗi âm tiết là học viên cần biết được cách phát âm và cấu hình miệng khi phát âm âm đó, ví dụ: phát âm ngắn gọn hay dài, chuyển động của lưỡi từ khi bắt đầu đến khi kết thúc âm ra sao, bật hơi hay không bật hơi,…
Người nước ngoài học tiếng Việt là thứ tiếng thứ hai thường bị ảnh hưởng từ tiếng mẹ đẻ, vì vậy thường không nhận ra những nét khác biệt và thường qui âm nhận được thành âm giống như có sẵn trong tiếng mẹ đẻ. Trong tình huống này, đặc biệt phải có giáo viên hướng dẫn để người học có thể hiểu ra và sửa lỗi ngay lúc đó. Có rất nhiều người học có thể phản ánh và hiểu đúng về các âm nhưng vẫn nói sai là do chưa thể tự điều khiển bộ máy phát âm theo ý muốn, trường hợp này học viên đó hiểu được lỗi phát âm của mình nhưng yêu cầu phải có sự luyện tập cần cù trong thời gian dài để có thể nói tiếng Việt chuẩn.
Nhận diện và phát âm
Với mỗi người bắt đầu học tiếng Việt, đều băn khoăn không biết bắt đầu học tiếng Việt như thế nào? Việc đầu tiên là phải nắm bắt được âm tiết. Đó là việc học viên từ tiếp nhận đến khái quát hóa âm đó đến lúc có thể thực hiện hóa nền tảng kiến thức của mình bằng việc phát âm. Cách để nhận diện âm tiết tiếng Việt cũng giống như khi học các ngôn ngữ khác, là nguồi học cần phải nghe và lặp lại nhiều lần âm tiết đó. Với những âm tiết dễ nghe, có trong tiếng mẹ đẻ, người học sẽ rất dễ dàng bắt chước và phát âm chuẩn. Vấn đề cần nói tới là các âm không quen thuộc (là khác nhau đối với các người học đến từ những quốc gia khác nhau) thì việc nhận diện không dễ dàng. Người học cần phải nghe và lặp lại nhiều lần đồng thời có sự chỉ dẫn của giáo viên để phân biệt các âm giống nhau mà học viên không tự nhận ra được sự khác biệt.
Người học nên học theo từng cặp đối lập. Ví dụ, những học viên từ Nhật Bản hay Hàn Quốc thì có thể nhầm lẫn giữa âm [v] (v) và (b) rất cao, còn học viên là người nói tiếng Anh thường hay không phân biệt được âm [c] (c,q,k) và [o] (kh),…Biết được mình bị nhầm giữa những âm nào, học viên nên thường xuyên nghe và phát âm liền mạch những âm đó, tập trước với những từ quen thuộc và có cấu trúc âm tiết đơn giản, sau đó với những từ phức tạp hơn. Ví dụ, người học nên lập bảng như sau:
[v] (v)
[b] (b)
[c] (c,q,k)
[o] (kh)
và
Bà
có
khó
về
bề
cá
khá
việt
biệt
cám (ơn)
khám
Rèn luyện phát âm và luyện nghe luôn song hành với nhau. Người học nên dùng audio hoặc nhờ người dạy phát âm để nghe đi nghe lại và chỉ ra chính xác từ vừa được phát âm, ngược lại học viên cần luyện tập để phản ứng với phát âm thật nhanh từ mà giáo viên đưa ra. Qúa trình ôn luyện ban đầu rất khó khăn, tốc độ chậm nhưng sau đó sẽ tiến nhanh hơn, nếu không luyện tập thường xuyên, học viên sẽ rất dễ lãng quên các âm đã học. Vì vậy, quá trình ôn luyện đòi hỏi phải lâu dài, học viên cần kiên trì cho đến khi người học có thể nhận diện và phát âm đúng âm bất kỳ lúc nào.
[b]Rèn luyện năng lực phản xạ
Sau khi đã làm chủ được các âm, người h ọc cần chuyển sang bước luyện tập để nâng cao khả năng phản xạ với mỗi từ. Với bước này, luyện tập với giáo viên mang lại kết quả tốt hơn. Bạn sẽ phát âm cho tất cả các từ mà giáo viên chỉ (các từ đã được học trong bài học), chú ý học viên cần luyện phát âm chuyển đổi giữa các từ có thanh điệu khác nhau để tập phát âm thanh điệu, nhịp độ chuyển đổi có thể từ chậm đến nhanh hơn. Ví dụ, phát âm các từ trong bảng dưới đây:
nho
nhò
nhó
nhá
nhâ
nhọ
nhô
nhồ
nhố
nhổ
nhỗ
nhộ
nhơ
nhờ
nhớ
nhở
nhì
nhợ
nhu
nhù
nhú
nhủ
nhũ
nhụ
như
nhừ
nhứ
nhử
nhữ
nhự
Phát âm chuỗi âm tiết
Học viên có thể đọc được từng âm tiết không có nghĩa là luôn đọc chính xác âm tiết trong một chuỗi nhiều âm tiết. Người học cần phải rèn kỹ năng phát âm chuỗi âm tiết vì trong thực tế nói năng, một ý cần nói thường là một câu với nhiều từ kết hợp với nhau.
Thông thường học viên sẽ phạm lỗi về thanh điệu khi phát âm một chuỗi âm tiết (cụ thể đối với các học viên mà trong tiếng mẹ đẻ không có thanh điệu). Ngay cả khi học viên có thể phát âm đúng thanh điệu khi phát âm từng âm tiết cũng không có nghĩa là sẽ vẫn đúng khi nói một chuỗi có cùng hay không cùng âm điệu. Để sửa lỗi sai này, người học cần phải rèn luyện theo kiểu chuyển đổi liên tục giữa các thanh điệu. Ví dụ, nếu học viên phát âm âm thanh ngang giống thanh huyền sau khi phát âm thanh huyền thì cần phải tập theo thứ tự: “huyền-huyền-ngang”.
Sau đây là một số hướng luyện tập phát âm chuẩn thanh điệu trong chuỗi nhiều âm tiết:
Câu chứa thanh ngang: Ví dụ: Tôi đi chơi Nha Trang hôm qua.
Câu chứa thanh huyền: Ví dụ: Bà Tùng vừa về nhà mình hồi chiều.
Câu chứa thanh hái: Ví dụ: Thảo chỉ hái đổi mảnh vải đá.
Câu chứa thanh ngã: Ví dụ: Gã đã vẽ kỹ lưìng mãi.
Câu chứa thanh sắc: Ví dụ: Nó muốn nói với má: nó rất cố gắng.
Câu chứ thanh nặng: Ví dụ: Một chuyện thật tội nghiệp tại bệnh viện: chị bị đụng thật nặng.
Ngang-sắc-ngang: Ví dụ: không có chi, đi với tôi, xem máy bay, mua áo mưa,...
Sắc-ngang-sắc: Ví dụ: thấy anh ấy, tối hôm đó, mấy con chó, khó khăn đấy,…
Ngang-nặng-ngang: Ví dụ: đi chợ đêm, bưu điện xưa, viên kẹo to, nghiêng một bên,…
Nặng-ngang-nặng: Ví dụ: một con bọ, thị ba rọi, chục viên kẹo, quẹo xe lại,…
Trên đây là phương thức giúp người học rèn luyện cách nói chuẩn tiếng Việt. Mặc dù vậy, phát âm chính xác khi dùng ngoại ngữ là một điều lý tưởng khó đạt đến hoàn hảo. Cách thức ôn tạp đạt được kết quả còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như sự kiên trì hay ngữ cảm của học viên.
Hy vọng bài viết sẽ khiến học viên có những bước đầu tiên về phát âm trong giai đoạn đầu học tiếng Việt, tạo cơ sở cho những giai đoạn nâng cao về sau.
Today Educaiton - Cung cấp giáo viên bản ngữ chất lượng
Các âm trong tiếng Việt được cấu thành khá phức tạp từ: Phụ âm, nguyên âm, và thanh điệu. Vậy, làm sao để phát âm tiếng Việt chuẩn? Bài viết xin chia sẻ cho các bạn một số bí quyết sau đây:
Đầu tiên, bạn cần hiểu được rằng tiếng Việt được cấu tạo từ các đơn âm nên việc học phát âm sẽ theo thứ tự từ phát âm âm tiết đến phát âm chuỗi âm tiết, từ phát âm chuỗi âm tiết đến phát âm câu với ngữ điệu tự nhiên.
Phát âm mỗi âm tiết
Điều quan trọng khi học phát âm mỗi âm tiết là học viên cần biết được cách phát âm và cấu hình miệng khi phát âm âm đó, ví dụ: phát âm ngắn gọn hay dài, chuyển động của lưỡi từ khi bắt đầu đến khi kết thúc âm ra sao, bật hơi hay không bật hơi,…
Người nước ngoài học tiếng Việt là thứ tiếng thứ hai thường bị ảnh hưởng từ tiếng mẹ đẻ, vì vậy thường không nhận ra những nét khác biệt và thường qui âm nhận được thành âm giống như có sẵn trong tiếng mẹ đẻ. Trong tình huống này, đặc biệt phải có giáo viên hướng dẫn để người học có thể hiểu ra và sửa lỗi ngay lúc đó. Có rất nhiều người học có thể phản ánh và hiểu đúng về các âm nhưng vẫn nói sai là do chưa thể tự điều khiển bộ máy phát âm theo ý muốn, trường hợp này học viên đó hiểu được lỗi phát âm của mình nhưng yêu cầu phải có sự luyện tập cần cù trong thời gian dài để có thể nói tiếng Việt chuẩn.
Nhận diện và phát âm
Với mỗi người bắt đầu học tiếng Việt, đều băn khoăn không biết bắt đầu học tiếng Việt như thế nào? Việc đầu tiên là phải nắm bắt được âm tiết. Đó là việc học viên từ tiếp nhận đến khái quát hóa âm đó đến lúc có thể thực hiện hóa nền tảng kiến thức của mình bằng việc phát âm. Cách để nhận diện âm tiết tiếng Việt cũng giống như khi học các ngôn ngữ khác, là nguồi học cần phải nghe và lặp lại nhiều lần âm tiết đó. Với những âm tiết dễ nghe, có trong tiếng mẹ đẻ, người học sẽ rất dễ dàng bắt chước và phát âm chuẩn. Vấn đề cần nói tới là các âm không quen thuộc (là khác nhau đối với các người học đến từ những quốc gia khác nhau) thì việc nhận diện không dễ dàng. Người học cần phải nghe và lặp lại nhiều lần đồng thời có sự chỉ dẫn của giáo viên để phân biệt các âm giống nhau mà học viên không tự nhận ra được sự khác biệt.
Người học nên học theo từng cặp đối lập. Ví dụ, những học viên từ Nhật Bản hay Hàn Quốc thì có thể nhầm lẫn giữa âm [v] (v) và (b) rất cao, còn học viên là người nói tiếng Anh thường hay không phân biệt được âm [c] (c,q,k) và [o] (kh),…Biết được mình bị nhầm giữa những âm nào, học viên nên thường xuyên nghe và phát âm liền mạch những âm đó, tập trước với những từ quen thuộc và có cấu trúc âm tiết đơn giản, sau đó với những từ phức tạp hơn. Ví dụ, người học nên lập bảng như sau:
[v] (v)
[b] (b)
[c] (c,q,k)
[o] (kh)
và
Bà
có
khó
về
bề
cá
khá
việt
biệt
cám (ơn)
khám
Rèn luyện phát âm và luyện nghe luôn song hành với nhau. Người học nên dùng audio hoặc nhờ người dạy phát âm để nghe đi nghe lại và chỉ ra chính xác từ vừa được phát âm, ngược lại học viên cần luyện tập để phản ứng với phát âm thật nhanh từ mà giáo viên đưa ra. Qúa trình ôn luyện ban đầu rất khó khăn, tốc độ chậm nhưng sau đó sẽ tiến nhanh hơn, nếu không luyện tập thường xuyên, học viên sẽ rất dễ lãng quên các âm đã học. Vì vậy, quá trình ôn luyện đòi hỏi phải lâu dài, học viên cần kiên trì cho đến khi người học có thể nhận diện và phát âm đúng âm bất kỳ lúc nào.
[b]Rèn luyện năng lực phản xạ
Sau khi đã làm chủ được các âm, người h ọc cần chuyển sang bước luyện tập để nâng cao khả năng phản xạ với mỗi từ. Với bước này, luyện tập với giáo viên mang lại kết quả tốt hơn. Bạn sẽ phát âm cho tất cả các từ mà giáo viên chỉ (các từ đã được học trong bài học), chú ý học viên cần luyện phát âm chuyển đổi giữa các từ có thanh điệu khác nhau để tập phát âm thanh điệu, nhịp độ chuyển đổi có thể từ chậm đến nhanh hơn. Ví dụ, phát âm các từ trong bảng dưới đây:
nho
nhò
nhó
nhá
nhâ
nhọ
nhô
nhồ
nhố
nhổ
nhỗ
nhộ
nhơ
nhờ
nhớ
nhở
nhì
nhợ
nhu
nhù
nhú
nhủ
nhũ
nhụ
như
nhừ
nhứ
nhử
nhữ
nhự
Phát âm chuỗi âm tiết
Học viên có thể đọc được từng âm tiết không có nghĩa là luôn đọc chính xác âm tiết trong một chuỗi nhiều âm tiết. Người học cần phải rèn kỹ năng phát âm chuỗi âm tiết vì trong thực tế nói năng, một ý cần nói thường là một câu với nhiều từ kết hợp với nhau.
Thông thường học viên sẽ phạm lỗi về thanh điệu khi phát âm một chuỗi âm tiết (cụ thể đối với các học viên mà trong tiếng mẹ đẻ không có thanh điệu). Ngay cả khi học viên có thể phát âm đúng thanh điệu khi phát âm từng âm tiết cũng không có nghĩa là sẽ vẫn đúng khi nói một chuỗi có cùng hay không cùng âm điệu. Để sửa lỗi sai này, người học cần phải rèn luyện theo kiểu chuyển đổi liên tục giữa các thanh điệu. Ví dụ, nếu học viên phát âm âm thanh ngang giống thanh huyền sau khi phát âm thanh huyền thì cần phải tập theo thứ tự: “huyền-huyền-ngang”.
Sau đây là một số hướng luyện tập phát âm chuẩn thanh điệu trong chuỗi nhiều âm tiết:
Câu chứa thanh ngang: Ví dụ: Tôi đi chơi Nha Trang hôm qua.
Câu chứa thanh huyền: Ví dụ: Bà Tùng vừa về nhà mình hồi chiều.
Câu chứa thanh hái: Ví dụ: Thảo chỉ hái đổi mảnh vải đá.
Câu chứa thanh ngã: Ví dụ: Gã đã vẽ kỹ lưìng mãi.
Câu chứa thanh sắc: Ví dụ: Nó muốn nói với má: nó rất cố gắng.
Câu chứ thanh nặng: Ví dụ: Một chuyện thật tội nghiệp tại bệnh viện: chị bị đụng thật nặng.
Ngang-sắc-ngang: Ví dụ: không có chi, đi với tôi, xem máy bay, mua áo mưa,...
Sắc-ngang-sắc: Ví dụ: thấy anh ấy, tối hôm đó, mấy con chó, khó khăn đấy,…
Ngang-nặng-ngang: Ví dụ: đi chợ đêm, bưu điện xưa, viên kẹo to, nghiêng một bên,…
Nặng-ngang-nặng: Ví dụ: một con bọ, thị ba rọi, chục viên kẹo, quẹo xe lại,…
Trên đây là phương thức giúp người học rèn luyện cách nói chuẩn tiếng Việt. Mặc dù vậy, phát âm chính xác khi dùng ngoại ngữ là một điều lý tưởng khó đạt đến hoàn hảo. Cách thức ôn tạp đạt được kết quả còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như sự kiên trì hay ngữ cảm của học viên.
Hy vọng bài viết sẽ khiến học viên có những bước đầu tiên về phát âm trong giai đoạn đầu học tiếng Việt, tạo cơ sở cho những giai đoạn nâng cao về sau.
Today Educaiton - Cung cấp giáo viên bản ngữ chất lượng