hoctienganh
28-02-2020, 09:30 AM
Phát âm là vấn đề quan trọng khi học tiếng Việt bởi nếu nói sai ngữ pháp người Việt có thể hiểu ý bạn muốn diễn giải, nhưng nếu nói sai một từ thì người Việt không thể biết được ý của bạn. Dù vậy, phát âm lại là vấn đề khó khăn nhất cho hầu hết người nước ngoài khi dạy tiếng Việt cho người nước ngoài (http://today.edu.vn/day-tieng-viet-cho-nguoi-nuoc-ngoai.html).
Các âm trong tiếng Việt được cấu thành khá nhiều từ: Phụ âm, nguyên âm, và thanh điệu. Vậy, làm sao để phát âm tiếng Việt đúng? Bài viết xin chia sẻ cho các bạn một số phương pháp sau đây:
Trước hết, bạn cần nắm được rằng tiếng Việt được hình thành từ các đơn âm nên việc học phát âm sẽ theo thứ tự từ phát âm âm tiết đến phát âm chuỗi âm tiết, từ phát âm chuỗi âm tiết đến phát âm câu với ngữ điệu tự nhiên.
Phát âm mỗi âm tiết
Điều cần thiết khi học phát âm mỗi âm tiết là học viên cần nắm được phương pháp phát âm và cấu hình miệng khi phát âm âm đó, ví dụ: phát âm ngắn hay kéo dài, chuyển động của lưỡi từ khi bắt đầu đến khi kết thúc âm ra sao, bật hơi hay không bật hơi,…
Người nước ngoài học tiếng Việt là ngôn ngữ thứ hai thường bị ảnh hưởng từ tiếng mẹ đẻ, vì vậy thường không nhận ra những nét khác biệt và thường qui âm nhận được thành âm tương tự có sẵn trong tiếng mẹ đẻ. Đối với trường hợp này, cần thiết phải có giáo viên hướng dẫn để học viên có thể hiểu ra và sửa lỗi ngay lập tức. Có rất nhiều học viên có thể phản ánh và hiểu đúng về các âm nhưng vẫn phát âm sai là do chưa thể tự điều khiển bộ máy phát âm theo ý muốn, trường hợp này học viên đó hiểu được lỗi phát âm của mình nhưng cần phải có sự rèn luyện cần cù trong thời gian dài để có thể phát âm tiếng Việt chuẩn.
Nhận diện và phát âm
Với mỗi người bắt đầu học tiếng Việt, đều băn khoăn không biết bắt đầu học tiếng Việt từ đâu? Việc đầu tiên là phải nắm bắt được âm tiết. Đó là việc người học từ tiếp nhận đến khái quát hóa âm đó đến lúc có thể thực hiện hóa tri thức của mình bằng việc phát âm. Thủ pháp để nhận diện âm tiết tiếng Việt cũng như như khi học các thứ tiếng khác, là nguồi học cần phải nghe và lặp lại nhiều lần âm tiết đó. Với những âm tiết gần gũi, có trong tiếng mẹ đẻ, người học sẽ rất dễ dàng học theo và phát âm chính xác. Vấn đề cần nói tới là các âm không thân thuộc (là khác nhau đối với các người học đến từ những nước khác nhau) thì việc nhận diện không dễ dàng. Học viên cần phải nghe và lặp lại nhiều lần đồng thời có sự chỉ dẫn của giáo viên để phân biệt các âm giống nhau mà học viên không tự nhận ra được sự khác nhau.
Bạn nên học theo từng cặp khác biệt. Ví dụ, những học viên từ Nhật Bản hay Hàn Quốc thì có thể nhầm lẫn giữa âm [v] (v) và (b) rất cao, còn học viên là người nói tiếng Anh thường hay không phân biệt được âm [c] (c,q,k) và [o] (kh),…Biết được mình nhầm lẫn giữa những âm nào, người học nên thường xuyên nghe và phát âm liên tục những âm đó, tập trước với những từ quen thuộc và có cấu trúc âm tiết dễ đọc, sau đó với những từ phức tạp hơn. Ví dụ, học viên nên lập bảng như sau:
[v] (v)
[b] (b)
[c] (c,q,k)
[o] (kh)
và
Bà
có
khó
về
bề
cá
khá
việt
biệt
cám (ơn)
khám
Luyện tập phát âm và luyện nghe luôn song hành với nhau. Học viên nên dùng audio hoặc nhờ giáo viên phát âm để nghe đi nghe lại và chỉ ra chuẩn từ vừa được nói, ngược lại học viên cần luyện tập để phản xạ phát âm thật nhanh từ mà giáo viên yêu cầu. Con đường luyện tập ban đầu rất vất vả, tốc độ chậm nhưng sau đó sẽ nhanh hơn, nếu không rèn giũa thường xuyên, người học sẽ rất dễ quên các âm đã học. Vì vậy, con đường ôn luyện đòi hỏi phải lâu dài, người học cần nhẫn nại cho đến khi học viên có thể nhận diện và phát âm đúng âm bất kỳ khi nào.
[b]Nâng cao khả năng phản xạ
Sau khi đã điều khiển được các âm, học viên cần chuyển sang bước luyện tập để nâng cao khả năng phản xạ với mỗi từ. Với bước này, luyện tập với giáo viên mang lại kết quả tốt hơn. Học viên sẽ phát âm cho tất cả các từ mà giáo viên chỉ (các từ đã được học trong bài học), chú ý học viên cần luyện phát âm chuyển đổi giữa các từ có thanh điệu khác nhau để thực hành phát âm thanh điệu, nhịp độ chuyển đổi có thể từ chậm đến nhanh hơn. Ví dụ, phát âm các từ trong bảng sau đây:
nho
nhò
nhó
nhá
nhâ
nhọ
nhô
nhồ
nhố
nhổ
nhỗ
nhộ
nhơ
nhờ
nhớ
nhở
nhì
nhợ
nhu
nhù
nhú
nhủ
nhũ
nhụ
như
nhừ
nhứ
nhử
nhữ
nhự
Phát âm chuỗi âm tiết
Học viên có thể đọc được từng âm tiết không có nghĩa là luôn phát âm chính xác âm tiết trong một chuỗi nhiều âm tiết. Học viên cần phải ôn luyện kỹ năng phát âm chuỗi âm tiết vì trong thực tế nói năng, một ý cần diễn đạt thường là một câu với nhiều từ phối hợp với nhau.
Thường người học sẽ mắc lỗi về thanh điệu khi phát âm một chuỗi âm tiết (đặc biệt đối với các học viên mà trong tiếng mẹ đẻ không có thanh điệu). Ngay cả khi học viên có thể phát âm đúng thanh điệu khi phát âm từng âm tiết cũng không có nghĩa là sẽ vẫn chuẩn khi phát âm một chuỗi có cùng hay không cùng âm điệu. Để khắc phục lỗi sai này, người học cần phải rèn luyện theo hướng chuyển đổi liên tục giữa các thanh điệu. Ví dụ, nếu học viên phát âm âm thanh ngang giống thanh huyền sau khi phát âm thanh huyền thì cần phải tập theo thứ tự: “huyền-huyền-ngang”.
Dưới đây là một số hướng ôn luyện phát âm chuẩn thanh điệu trong chuỗi nhiều âm tiết:
Câu chứa thanh ngang: Ví dụ: Tôi đi chơi Nha Trang hôm qua.
Câu chứa thanh huyền: Ví dụ: Bà Tùng vừa về nhà mình hồi chiều.
Câu chứa thanh hái: Ví dụ: Thảo chỉ hái đổi mảnh vải đá.
Câu chứa thanh ngã: Ví dụ: Gã đã vẽ kỹ lưìng mãi.
Câu chứa thanh sắc: Ví dụ: Nó muốn nói với má: nó rất cố gắng.
Câu chứ thanh nặng: Ví dụ: Một chuyện thật tội nghiệp tại bệnh viện: chị bị đụng thật nặng.
Ngang-sắc-ngang: Ví dụ: không có chi, đi với tôi, xem máy bay, mua áo mưa,...
Sắc-ngang-sắc: Ví dụ: thấy anh ấy, tối hôm đó, mấy con chó, khó khăn đấy,…
Ngang-nặng-ngang: Ví dụ: đi chợ đêm, bưu điện xưa, viên kẹo to, nghiêng một bên,…
Nặng-ngang-nặng: Ví dụ: một con bọ, thị ba rọi, chục viên kẹo, quẹo xe lại,…
Trên đây là phương thức giúp người học luyện tập cách phát âm chuẩn tiếng Việt. Tuy nhiên, phát âm đúng khi sử dụng tiếng Anh là một điều tuyệt vời khó đạt đến hoàn hảo. Cách thức luyện tập đạt được kết quả còn phụ thuộc vào nhiều điều kiện như sự chăm chỉ hay ngữ cảm của từng người học.
Hy vọng bài viết sẽ khiến người học có những bước cơ bản về phát âm trong giai đoạn đầu học tiếng Việt, tạo nền tảng cho những bước nâng cao về sau.
Today Educaiton - Cung cấp giáo viên bản ngữ chất lượng
Các âm trong tiếng Việt được cấu thành khá nhiều từ: Phụ âm, nguyên âm, và thanh điệu. Vậy, làm sao để phát âm tiếng Việt đúng? Bài viết xin chia sẻ cho các bạn một số phương pháp sau đây:
Trước hết, bạn cần nắm được rằng tiếng Việt được hình thành từ các đơn âm nên việc học phát âm sẽ theo thứ tự từ phát âm âm tiết đến phát âm chuỗi âm tiết, từ phát âm chuỗi âm tiết đến phát âm câu với ngữ điệu tự nhiên.
Phát âm mỗi âm tiết
Điều cần thiết khi học phát âm mỗi âm tiết là học viên cần nắm được phương pháp phát âm và cấu hình miệng khi phát âm âm đó, ví dụ: phát âm ngắn hay kéo dài, chuyển động của lưỡi từ khi bắt đầu đến khi kết thúc âm ra sao, bật hơi hay không bật hơi,…
Người nước ngoài học tiếng Việt là ngôn ngữ thứ hai thường bị ảnh hưởng từ tiếng mẹ đẻ, vì vậy thường không nhận ra những nét khác biệt và thường qui âm nhận được thành âm tương tự có sẵn trong tiếng mẹ đẻ. Đối với trường hợp này, cần thiết phải có giáo viên hướng dẫn để học viên có thể hiểu ra và sửa lỗi ngay lập tức. Có rất nhiều học viên có thể phản ánh và hiểu đúng về các âm nhưng vẫn phát âm sai là do chưa thể tự điều khiển bộ máy phát âm theo ý muốn, trường hợp này học viên đó hiểu được lỗi phát âm của mình nhưng cần phải có sự rèn luyện cần cù trong thời gian dài để có thể phát âm tiếng Việt chuẩn.
Nhận diện và phát âm
Với mỗi người bắt đầu học tiếng Việt, đều băn khoăn không biết bắt đầu học tiếng Việt từ đâu? Việc đầu tiên là phải nắm bắt được âm tiết. Đó là việc người học từ tiếp nhận đến khái quát hóa âm đó đến lúc có thể thực hiện hóa tri thức của mình bằng việc phát âm. Thủ pháp để nhận diện âm tiết tiếng Việt cũng như như khi học các thứ tiếng khác, là nguồi học cần phải nghe và lặp lại nhiều lần âm tiết đó. Với những âm tiết gần gũi, có trong tiếng mẹ đẻ, người học sẽ rất dễ dàng học theo và phát âm chính xác. Vấn đề cần nói tới là các âm không thân thuộc (là khác nhau đối với các người học đến từ những nước khác nhau) thì việc nhận diện không dễ dàng. Học viên cần phải nghe và lặp lại nhiều lần đồng thời có sự chỉ dẫn của giáo viên để phân biệt các âm giống nhau mà học viên không tự nhận ra được sự khác nhau.
Bạn nên học theo từng cặp khác biệt. Ví dụ, những học viên từ Nhật Bản hay Hàn Quốc thì có thể nhầm lẫn giữa âm [v] (v) và (b) rất cao, còn học viên là người nói tiếng Anh thường hay không phân biệt được âm [c] (c,q,k) và [o] (kh),…Biết được mình nhầm lẫn giữa những âm nào, người học nên thường xuyên nghe và phát âm liên tục những âm đó, tập trước với những từ quen thuộc và có cấu trúc âm tiết dễ đọc, sau đó với những từ phức tạp hơn. Ví dụ, học viên nên lập bảng như sau:
[v] (v)
[b] (b)
[c] (c,q,k)
[o] (kh)
và
Bà
có
khó
về
bề
cá
khá
việt
biệt
cám (ơn)
khám
Luyện tập phát âm và luyện nghe luôn song hành với nhau. Học viên nên dùng audio hoặc nhờ giáo viên phát âm để nghe đi nghe lại và chỉ ra chuẩn từ vừa được nói, ngược lại học viên cần luyện tập để phản xạ phát âm thật nhanh từ mà giáo viên yêu cầu. Con đường luyện tập ban đầu rất vất vả, tốc độ chậm nhưng sau đó sẽ nhanh hơn, nếu không rèn giũa thường xuyên, người học sẽ rất dễ quên các âm đã học. Vì vậy, con đường ôn luyện đòi hỏi phải lâu dài, người học cần nhẫn nại cho đến khi học viên có thể nhận diện và phát âm đúng âm bất kỳ khi nào.
[b]Nâng cao khả năng phản xạ
Sau khi đã điều khiển được các âm, học viên cần chuyển sang bước luyện tập để nâng cao khả năng phản xạ với mỗi từ. Với bước này, luyện tập với giáo viên mang lại kết quả tốt hơn. Học viên sẽ phát âm cho tất cả các từ mà giáo viên chỉ (các từ đã được học trong bài học), chú ý học viên cần luyện phát âm chuyển đổi giữa các từ có thanh điệu khác nhau để thực hành phát âm thanh điệu, nhịp độ chuyển đổi có thể từ chậm đến nhanh hơn. Ví dụ, phát âm các từ trong bảng sau đây:
nho
nhò
nhó
nhá
nhâ
nhọ
nhô
nhồ
nhố
nhổ
nhỗ
nhộ
nhơ
nhờ
nhớ
nhở
nhì
nhợ
nhu
nhù
nhú
nhủ
nhũ
nhụ
như
nhừ
nhứ
nhử
nhữ
nhự
Phát âm chuỗi âm tiết
Học viên có thể đọc được từng âm tiết không có nghĩa là luôn phát âm chính xác âm tiết trong một chuỗi nhiều âm tiết. Học viên cần phải ôn luyện kỹ năng phát âm chuỗi âm tiết vì trong thực tế nói năng, một ý cần diễn đạt thường là một câu với nhiều từ phối hợp với nhau.
Thường người học sẽ mắc lỗi về thanh điệu khi phát âm một chuỗi âm tiết (đặc biệt đối với các học viên mà trong tiếng mẹ đẻ không có thanh điệu). Ngay cả khi học viên có thể phát âm đúng thanh điệu khi phát âm từng âm tiết cũng không có nghĩa là sẽ vẫn chuẩn khi phát âm một chuỗi có cùng hay không cùng âm điệu. Để khắc phục lỗi sai này, người học cần phải rèn luyện theo hướng chuyển đổi liên tục giữa các thanh điệu. Ví dụ, nếu học viên phát âm âm thanh ngang giống thanh huyền sau khi phát âm thanh huyền thì cần phải tập theo thứ tự: “huyền-huyền-ngang”.
Dưới đây là một số hướng ôn luyện phát âm chuẩn thanh điệu trong chuỗi nhiều âm tiết:
Câu chứa thanh ngang: Ví dụ: Tôi đi chơi Nha Trang hôm qua.
Câu chứa thanh huyền: Ví dụ: Bà Tùng vừa về nhà mình hồi chiều.
Câu chứa thanh hái: Ví dụ: Thảo chỉ hái đổi mảnh vải đá.
Câu chứa thanh ngã: Ví dụ: Gã đã vẽ kỹ lưìng mãi.
Câu chứa thanh sắc: Ví dụ: Nó muốn nói với má: nó rất cố gắng.
Câu chứ thanh nặng: Ví dụ: Một chuyện thật tội nghiệp tại bệnh viện: chị bị đụng thật nặng.
Ngang-sắc-ngang: Ví dụ: không có chi, đi với tôi, xem máy bay, mua áo mưa,...
Sắc-ngang-sắc: Ví dụ: thấy anh ấy, tối hôm đó, mấy con chó, khó khăn đấy,…
Ngang-nặng-ngang: Ví dụ: đi chợ đêm, bưu điện xưa, viên kẹo to, nghiêng một bên,…
Nặng-ngang-nặng: Ví dụ: một con bọ, thị ba rọi, chục viên kẹo, quẹo xe lại,…
Trên đây là phương thức giúp người học luyện tập cách phát âm chuẩn tiếng Việt. Tuy nhiên, phát âm đúng khi sử dụng tiếng Anh là một điều tuyệt vời khó đạt đến hoàn hảo. Cách thức luyện tập đạt được kết quả còn phụ thuộc vào nhiều điều kiện như sự chăm chỉ hay ngữ cảm của từng người học.
Hy vọng bài viết sẽ khiến người học có những bước cơ bản về phát âm trong giai đoạn đầu học tiếng Việt, tạo nền tảng cho những bước nâng cao về sau.
Today Educaiton - Cung cấp giáo viên bản ngữ chất lượng